Banner Tablosu

Pazar araştırması raporlarının gövdesi, tek bir soruyu aynı sayfada birkaç kırılımla birlikte gösteren geniş tablolardan oluşur: solda yanıt seçenekleri, üstte cinsiyet, yaş grubu, bölge ve benzeri kırılımların kategorileri. Sütunlar harflenir ve bir gözün içinde yalnız yüzde değil, o gözün anlamlı biçimde üstünde kaldığı sütunların harfleri de yazılır; böylece okuyucu tabloya bakarak hangi alt grubun hangisinden ayrıştığını tek bakışta görür. Sınama aynı kırılım değişkeninin sütunları arasında yürür, yani cinsiyet sütunu bir yaş grubu sütunuyla karşılaştırılmaz, çünkü bu iki blok aynı kişileri farklı biçimde bölmektedir. Her çift için kullanılan sınama, iki oranı havuzlanmış oran üzerinden karşılaştıran z testidir ve bir kırılımda ne kadar çok sütun varsa o kadar çok çift doğduğu için anlamlılık eşiği çift sayısına bölünerek sıkılaştırılır. YouReply Nicel Analiz, yüzdeleri, taban sayılarını, göz başına harfleri, düşük taban işaretlerini ve harflerin ne anlama geldiğini açıklayan notu birlikte döndürür.

• Tercih edilen alışveriş kanalı hangi yaş grubunda öne çıkıyor ve bu öne çıkma tesadüf sayılabilir mi?
• Bir reklam mesajını hatırlama oranı cinsiyet ve bölge kırılımlarında hangi sütunlarda yüksek?
• Memnuniyet derecelerinin dağılımı müşteri kıdemine göre nerede ayrışıyor?
• Marka tercihi, aynı tabloda hem gelir grubuna hem yerleşim yerine göre nasıl dağılıyor?

• Bir soruyu birkaç kırılımla birlikte tek tabloda raporlamak gerektiğinde; her kırılım için ayrı analiz koşturmak yerine.
• Okuyucunun hangi alt grubun hangisinden yüksek olduğunu tablodan doğrudan görmesi istendiğinde.
• Kırılım sütunlarının tabanları birbirine yakınken ve her sütunda yorum yapmaya yetecek kadar gözlem bulunurken.
• Farklar satır satır ilgi çekiyorsa, yani tablonun bütünü için tek bir ilişki ölçüsü yeterli olmadığında.
• Kırılım değişkenleri aynı kişileri bölen ayrı sınıflamalarsa; aynı kişide birden çok kategoriye düşen bir kırılım bu tabloya uygun değildir.

• Soru sütunu: satırları oluşturacak tek bir sınıflayıcı sütun. Satırlar bu sütunun kategorileridir.
• Kırılım sütunları: en az bir, uygulamada birkaç sınıflayıcı sütun. Her biri kendi harf bloğunu oluşturur ve sınamalar yalnız blok içinde yürür.
• Sürekli bir değişken kırılım olarak verilemez; gelir ya da yaş gibi alanları Değişken sekmesindeki türetilmiş sütun özelliğiyle gruplara ayırmanız gerekir.
• Her satır bir katılımcı olmalıdır, çünkü yüzdeler ve tabanlar satır düzeyindeki veriden kurulur.
• Ölçekli bir yanıt kümesi satırlara konulabilir, ancak sınama oran farklarına baktığı için sıralamadan gelen bilgi kullanılmaz.

Gözlemlerin bağımsızlığı

Her katılımcı her sütuna bir kez katkı verir ve sütunlar farklı kişilerden oluşur. Aynı kişinin iki ölçümünü iki sütuna koymak z testinin dayandığı bağımsızlık koşulunu bozar.

Normal yaklaşımın geçerliliği

İki oran z testi, örnekleme dağılımının normalle yaklaşılabildiği durumlarda geçerlidir. Taban küçüldükçe ya da oran sıfıra veya bire yaklaştıkça bu yaklaşım gevşer.

Yeterli sütun tabanı

Bir sütunun yüzdesinin yorumlanabilmesi için o sütunda yeterli gözlem bulunmalıdır. Küçük tabanlı bir sütunda yüzde tek tek kişilerin eklenmesiyle sıçrar.

Kırılımların aynı kişiyi tek kategoriye yerleştirmesi

Harf bloğu içindeki sütunların birbirini dışlaması beklenir; bir kişi aynı kırılımda iki sütunda birden görünürse çiftler bağımsız iki örneklem olmaktan çıkar.

Çoklu karşılaştırma yükü

Tablodaki çift sayısı sütun sayısıyla hızla artar ve düzeltme yapılmazsa yanlış pozitif harfler birikir.

• Gözlemlerin bağımsızlığı: Panel bu varsayımı otomatik denetlemez; değerlendirme araştırmacıya aittir.
• Normal yaklaşımın geçerliliği: Motor süreklilik düzeltmesi uygulamaz ve p değerini doğrudan normal dağılımdan okur, kesin olasılık hesaplanmaz. Bir sütunda ikiden az gözlem kaldığında o sütunun içinde olduğu çiftler sessizce atlanır, yani o gözde beklediğiniz harf hiç görünmez ve bunun nedeni belirtilmez.
• Yeterli sütun tabanı: Tabanı eşiğin altında kalan sütunlar düşük taban olarak işaretlenir ve eşik varsayılan olarak 30'dur, parametre formundan değiştirilebilir. ⚠️ İŞARET YALNIZ UYARIDIR: bu sütunlar karşılaştırmalardan çıkarılmaz, harf alıp harf vermeye devam eder. Düşük tabanlı bir sütunun harflerini raporlamama kararı sizin elinizdedir.
• Kırılımların aynı kişiyi tek kategoriye yerleştirmesi: Kırılım kategorilerinin birbirini dışlayıp dışlamadığı denetlenmez. Birden çok seçenek işaretlenebilen bir soruyu kırılım olarak vermek bu koşulu sessizce bozar.
• Çoklu karşılaştırma yükü: Anlamlılık düzeyi, her kırılım değişkeninin kendi içindeki sütun çifti sayısına bölünerek Bonferroni düzeltmesi uygulanır. Düzeltme kırılım bazındadır: tablodaki bütün kırılımların çiftleri birlikte sayılmaz, dolayısıyla çok sayıda kırılım ekleyerek tabloyu genişletmenin yükü ayrıca düşünülmelidir.

1. 1Veriyi panele bırakın ve Veri sekmesinde soru sütunu ile kırılım sütunlarının okunduğunu doğrulayın.
2. 2Kategori yazımlarını düzeltin; aynı kategorinin iki yazımı tabloda iki ayrı sütun açar, harf düzenini bozar ve çift sayısını gereksiz yere artırır.
3. 3Değişken sekmesinde bütün bu sütunları sınıflayıcı yapın, değer etiketlerini girin ve yaş ya da gelir gibi sürekli alanları gruplara ayıran türetilmiş sütunlar oluşturun.
4. 4Analiz sekmesinde kategorik yöntemler arasından bu yöntemi seçin.
5. 5Parametre formunda satırları verecek soru sütununu ve sütun bloklarını oluşturacak kırılım sütunlarını belirtin.
6. 6Anlamlılık düzeyini ve düşük taban eşiğini gözden geçirin; varsayılanlar 0,05 ve 30 gözlemdir.
7. 7Analizi çalıştırın; tablo, taban satırı, harf atamaları, düşük taban işaretleri ve harfleri açıklayan not açılır bölümlerde gelir, bu kimlikte grafik çizilmez.
8. 8Tabloyu Excel olarak indirin ve raporda harflerin anlamını, düzeltmeyi ve varsa düşük tabanlı sütunları belirtin.

Harflenmiş sütunlar ve taban satırı

Her kırılım değişkeninin kategorileri kendi bloğunda harflenir ve her sütunun taban sayısı tablonun üstünde verilir. Yüzdeler bu tabanlar üzerinden hesaplanır.

Göz yüzdeleri

Her yanıt satırı ile her sütunun kesiştiği gözde o sütunun tabanına göre hesaplanmış yüzde.

Anlamlılık harfleri

Bir göz, kendi kırılımı içinde anlamlı biçimde üstünde olduğu sütunların harflerini taşır. Harf taşımayan bir göz, o satırda hiçbir sütundan anlamlı biçimde yüksek değildir.

Çift bazında sınama sonuçları

Aynı kırılım içindeki her sütun çifti için, her satırda havuzlanmış orana dayanan iki oran z testi koşulur ve p değeri normal dağılımdan okunur.

Düzeltilmiş anlamlılık eşiği

Her kırılım değişkeni için, verilen anlamlılık düzeyinin o kırılımdaki sütun çifti sayısına bölünmesiyle bulunan eşik. Harfler bu eşiğe göre atanır.

Düşük taban işaretleri

Tabanı eşiğin altında kalan sütunlar işaretlenir. İşaret bilgilendirme amaçlıdır ve bu sütunlar karşılaştırmalarda yer almayı sürdürür.

Harfleri açıklayan not

Sonuca, harflerin o gözün anlamlı biçimde üstünde olduğu sütunları gösterdiğini söyleyen bir açıklama eklenir; bu not raporda tablonun altına taşınmalıdır.

Anlamlılık harfleri

Bu yöntemde sayısal bir etki büyüklüğü hesaplanmaz; farkın okunduğu yer harflerdir. Bir gözde yazan harfler, o gözün aynı kırılım içinde hangi sütunlardan anlamlı biçimde yüksek olduğunu gösterir, dolayısıyla yön bilgisi harfin yazıldığı tarafta durur: harf alan sütun yüksek olan sütundur. Harflerin yokluğu farkın sıfır olduğu anlamına gelmez, yalnız düzeltilmiş eşiğin aşılamadığı anlamına gelir. Farkın büyüklüğünü harfler söylemediği için yanındaki yüzde farkını da raporlamak gerekir.

Bonferroni düzeltmesiyle sıkılaşan eşik

Eşik, verilen anlamlılık düzeyinin o kırılımdaki sütun çifti sayısına bölünmesiyle bulunur, yani iki sütunlu bir kırılımda tek çift vardır ve eşik değişmez, dört sütunlu bir kırılımda altı çift doğar ve 0,05 düzeyi 0,0083 civarına iner. Bunun pratik sonucu, geniş kırılımlarda harf çıkmasının belirgin biçimde zorlaşmasıdır. Düzeltmenin kırılım başına yapıldığını da hesaba katın: tabloya altıncı kırılımı eklemek öteki blokların eşiklerini sıkılaştırmaz, bu yüzden tablo büyüdükçe toplam yanlış pozitif riski harflerin verdiği izlenimden yüksek olur.

Taban büyüklüğünün harfler üzerindeki etkisi

Harf çıkıp çıkmaması yüzde farkı kadar sütun tabanlarına da bağlıdır. Aynı on puanlık fark, geniş tabanlı iki sütun arasında harf üretirken küçük tabanlı iki sütun arasında üretmez, bu yüzden harfsizliği farkın önemsizliği diye okumamak gerekir. Düşük taban işareti taşıyan bir sütunun harfleri, işaret sınamayı durdurmadığı için ayrıca temkinle ele alınmalıdır.

Bu yöntem güven aralığı döndürmez. Göz yüzdeleri nokta değeri olarak verilir ve sütunlar arasındaki oran farkları için aralık hesaplanmaz; elinizde yalnız harfler ve bunların dayandığı p değerleri bulunur. Tablonun bütünü için bir genel sınama da koşulmaz: satır satır çift karşılaştırmalarına geçmeden önce bir ki-kare bağımsızlık testi yapılmaz, dolayısıyla harfler genel bir ilişkinin doğrulanması üzerine kurulmuş değildir. Aralık ya da genel sınama gerekiyorsa bunları ayrıca elde etmeniz gerekir.

Aşağıdaki sayılar temsili bir örnektir; gerçek bir araştırmanın ya da gerçek bir kullanıcının verisi değildir.

Araştırma sorusu

Temsili bir perakende araştırmasında, tercih edilen alışveriş kanalı cinsiyet ve yaş grubu kırılımlarıyla birlikte raporlanıyor.

Değişkenler

Soru sütunu: tercih edilen kanal (mağaza, web sitesi, mobil uygulama) · Kırılım sütunu: cinsiyet, A ve B harfli iki sütun · Kırılım sütunu: yaş grubu, C, D, E ve F harfli dört sütun

Örnek sonuç

Tablo 800 katılımcıdan kuruldu. Cinsiyet bloğunda A sütununun tabanı 410, B sütununun tabanı 390; yaş bloğunda tabanlar C için 250, D için 300, E için 226 ve F için 24, bu yüzden F düşük taban olarak işaretlendi. Mobil uygulama satırında A yüzde 38,0 ve B yüzde 29,5 çıktı; cinsiyet bloğunda tek çift bulunduğu için eşik 0,05 kaldı ve z = 2,54 ile p = 0,011 elde edildiğinden A gözü B harfini taşıdı. Aynı satırda yaş bloğunun yüzdeleri C için 46,0, D için 33,3, E için 20,8 ve F için 37,5; dört sütundan altı çift doğduğu için eşik 0,0083'e indi. C ile D arasında p = 0,002, C ile E arasında p 0,001'in altında ve D ile E arasında p = 0,002 bulundu, böylece C gözü D ve E harflerini, D gözü E harfini taşıdı. F'yi içeren üç çiftte anlamlılığa ulaşılmadı.

Yorum

Harfler, mobil uygulama tercihinin yaş azaldıkça arttığını ve bu eğilimin basamaklı biçimde harflendiğini gösteriyor: en genç sütun kendisinden sonraki iki sütundan, ortadaki sütun da en yaşlı sütundan anlamlı biçimde yüksek. Cinsiyet bloğunda tek çift bulunduğu için düzeltme eşiği değiştirmedi ve 8,5 puanlık fark harf üretti; aynı fark dört sütunlu yaş bloğunda eşik sıkıştığı için harf üretmeyebilirdi. F sütunu yüzde 37,5 ile yüksek görünüyor ama tabanı 24 olduğu için yüzde birkaç kişiyle sıçrayabilir; işaret sınamayı durdurmadığından bu sütun karşılaştırmalara girdi, yine de harf almadı. Raporda F'nin yüzdesini ya taban sayısıyla birlikte ya da hiç vermemek yerinde olur. Sayılar temsilidir.

Araştırma sorusu: Kullanılan marka cinsiyet ve yerleşim kırılımlarında anlamlı olarak farklılaşıyor mu?

Tablolanan soru

kullanilan_marka

Kırılım (banner) sütunları

cinsiyet,bolge

Anlamlılık düzeyi (alfa)

0.05

Düşük taban uyarı eşiği

30

Hesaplama künyesi: scipy 1.18.0 · statsmodels 0.14.6 · scikit-learn 1.9.0 · numpy 2.5.1 · pandas 3.0.5 · semopy 2.3.11 · 89fc29a · Veri tohumu: 20260916

Mobil uygulama tercihi en genç yaş grubunda yüzde 46,0 ile 30-44 (yüzde 33,3) ve 45-64 (yüzde 20,8) gruplarının ikisinden de anlamlı biçimde yüksekti; kırılım içi altı sütun çifti için Bonferroni düzeltmesi uygulanarak iki oran z testi kullanıldı.

APA düzenine yakın örnek cümle; sayılar temsilidir.

• Tablonun bütünü için bir genel sınama koşulmadığı için harfler, önce doğrulanmış bir ilişkinin ayrıntısı değil doğrudan çift karşılaştırmalarının sonucudur.
• Düzeltme her kırılım değişkeninin içinde yapılır, tablonun tamamı üzerinden yapılmaz; çok sayıda kırılım ve çok sayıda satır eklendikçe toplam yanlış pozitif riski büyür.
• Düşük taban işareti sınamayı durdurmaz, dolayısıyla tek haneli farklar üzerinde dönen küçük bir sütun harf alıp verebilir; hangi sütunları raporlamayacağınıza siz karar vermek zorundasınız.
• Bir sütunda ikiden az gözlem kaldığında o çiftler sessizce atlanır ve beklenen harfin neden görünmediği sonuçta belirtilmez.
• Süreklilik düzeltmesi uygulanmadığı ve olasılık normal dağılımdan okunduğu için küçük tabanlarda p değerleri olduğundan iyimser olabilir.
• Satırların sıralı bir ölçekten gelmesi durumunda bu sıra kullanılmaz; eğilimin kendisini sınamak gerekiyorsa sıralamaya dayanan bir ölçü daha duyarlıdır.
• Farklı kırılım blokları arasındaki sütunlar karşılaştırılmaz, dolayısıyla bir cinsiyet sütununun bir yaş sütunundan yüksek olup olmadığı bu tabloda yanıtlanmaz.

• Çapraz TabloNeden: Tek bir kırılımla çalışılıyorsa ve satır ile sütun yüzdelerini ayrıntılı görmek anlamlılık harflerinden önemliyse.
• Ki-Kare Bağımsızlık TestiNeden: İki değişken arasında genel bir ilişki bulunup bulunmadığı ve ilişkinin gücü sorulduğunda; tek bir istatistik ve etki büyüklüğü verir.
• Çoklu Cevap AnaliziNeden: Satırları oluşturan soruda birden çok seçenek işaretlenebiliyorsa; seçenekler tek sütuna sığmadığı için bu tablo kurulamaz.
• Oran TestiNeden: İlgi tek bir oran karşılaştırmasına indiğinde; bütün bir tablo kurmak yerine o karşılaştırmayı doğrudan raporlar.

• Çapraz Tablo
• Ki-Kare Bağımsızlık Testi
• Çoklu Cevap Analizi

Bir gözdeki harf ne anlama geliyor?

O gözün, kendi kırılım bloğu içinde harfi yazılan sütundan anlamlı biçimde yüksek olduğu anlamına gelir. Yön bilgisi harfin bulunduğu yerde durur, yani düşük olan sütuna hiçbir şey yazılmaz. Sonuçta bu kuralı açıklayan bir not da döner ve raporda tablonun altına bu notu koymanız beklenir, çünkü harf düzenini bilmeyen bir okuyucu harfleri kolaylıkla ters yönde okur. Harf taşımayan bir göz için söylenebilecek tek şey, düzeltilmiş eşiğin aşılamadığıdır.

Kırılıma sütun eklediğimde harfler neden kayboldu?

Eşik sıkıştığı için. Anlamlılık düzeyi o kırılımdaki sütun çifti sayısına bölünür ve çift sayısı sütun sayısıyla hızla artar: iki sütunda tek çift, üç sütunda üç çift, dört sütunda altı çift vardır, yani 0,05 düzeyi sırasıyla 0,05, 0,0167 ve 0,0083 olur. Aynı yüzde farkı daha geniş bir blokta harf üretmeyebilir. Kırılımı daha kaba kategorilerle kurmak, çift sayısını düşürdüğü için genellikle daha okunur bir tablo verir.

Düşük taban işareti alan sütunu tabloda bırakmalı mıyım?

İşaret sütunu dışarıda bırakmaz, yalnız dikkatinizi çeker: o sütun karşılaştırmalara girmeyi ve harf alıp vermeyi sürdürür. Yayın pratiği genellikle tabanı otuzun altında kalan bir sütunun yüzdesini ya hiç vermemek ya da taban sayısıyla birlikte ve yorumlanmaması gerektiğini söyleyerek vermektir. Eşiği yükseltmek işaretlenen sütun sayısını artırır ama sınamaları yine durdurmaz, dolayısıyla karar raporlama aşamasında sizde kalır.

Önce bir ki-kare testi koşmam gerekir mi?

Bu yöntem genel bir sınama koşmaz; doğrudan sütun çiftlerine gider. Klasik yaklaşım önce tablonun bütünü için bir bağımsızlık testi yapmayı ve ancak o anlamlıysa ayrıntıya inmeyi önerir. Aynı tabloyu ki-kare bağımsızlık testiyle ayrıca çalıştırıp genel ilişkiyi ve Cramér's V gibi bir güç ölçüsünü elde etmek, banner tablosunun vermediği iki şeyi sağlar ve iki sonucu birlikte raporlamak harflerin ağırlığını artırır.

• Agresti, A. (2018). An Introduction to Categorical Data Analysis
• Burns, A. C., & Bush, R. F. (2014). Marketing Research
• Fleiss, J. L., Levin, B., & Paik, M. C. (2003). Statistical Methods for Rates and Proportions
• scipy.stats.norm belgeleri